Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đề xuất phân cấp mạnh cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND TPHCM trong quản lý đô thị, phát triển nhà ở với nhiều cơ chế đặc thù mới.
Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến đối với hồ sơ dự án Luật Đô thị đặc biệt.
Theo tờ trình, luật nhằm tạo hành lang pháp lý ổn định, khả thi để xây dựng, quản lý, phát triển và bảo vệ đô thị đặc biệt, trước mắt áp dụng với TPHCM.
Về quản lý đô thị và nhà ở, Bộ Tư pháp cho biết để thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp về thực thi quy hoạch tích hợp ngành gắn với chính sách nhà ở, phát triển nhà ở xã hội theo Nghị quyết số 09-NQ/TW, đồng thời đáp ứng yêu cầu thực tiễn của TPHCM, dự thảo luật thống nhất cách tiếp cận với một số nội dung của Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, như nguyên tắc đầu tư xây dựng, cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị và phát triển nhà ở, đồng thời bổ sung các cơ chế, chính sách phù hợp với thực tiễn của thành phố.
Theo dự thảo, HĐND TPHCM được quyết định chính sách, tiêu chí và điều kiện thực hiện các dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị; cơ chế ưu đãi, hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công vụ, nhà ở tái định cư, nhà lưu trú công nhân, nhà ở cho thuê và các loại hình nhà ở khác.
HĐND cũng được quy định chính sách miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với doanh nghiệp đầu tư nhà ở cho thuê; cơ chế xác định giá thuê nhà ở xã hội sử dụng vốn đầu tư công; quyết định hỗ trợ kinh phí quản lý, sửa chữa, bảo trì phần sở hữu chung tại các chung cư tái định cư còn căn hộ thuộc tài sản công chưa bố trí sử dụng, đồng thời quy định cơ chế xử lý các dự án chung cư chậm nghiệm thu trên 5 năm mà chủ đầu tư không còn khả năng hoàn thành.
Dự thảo cũng trao thêm thẩm quyền cho UBND TPHCM trong quy định trình tự, thủ tục đầu tư, phát triển nhà ở (trừ nhà ở thương mại); cải tạo, xây dựng lại chung cư; quyết định chuyển đổi giữa các loại hình nhà ở và chuyển đổi công năng nhà thuộc tài sản công.
UBND TPHCM còn được chỉ định chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê, nhà lưu trú công nhân trên quỹ đất do Nhà nước quản lý; giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê mà không phải chấp thuận chủ trương đầu tư.
Ngoài ra, UBND được quy định trường hợp người bị thu hồi đất, nhà ở được mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội mà không phải bốc thăm, không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở, thu nhập; cho phép người được bố trí tái định cư bằng nhà ở xã hội được bán lại nhà theo cơ chế thị trường sau khi thanh toán đủ tiền mua.
Dự thảo cũng giao UBND quyết định đối tượng được thuê nhà ở công vụ khác quy định hiện hành; quy định về phòng cháy, chữa cháy trong xây dựng; cơ chế xác định chi phí bồi thường, hỗ trợ về đất trong giá bán, giá thuê nhà ở xã hội; việc tiếp nhận, quản lý hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội tại các khu đô thị, khu nhà ở chưa đủ điều kiện bàn giao.
Đối với Chủ tịch UBND TPHCM, dự thảo đề xuất giao thẩm quyền chấp thuận các chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật và chỉ tiêu sử dụng đất đối với dự án cải tạo chung cư cũ, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà ở tái định cư trong một số trường hợp đặc thù; các nội dung này sẽ được cập nhật vào quy hoạch khi lập mới hoặc điều chỉnh.
